فايده اخلاقي ـ تيمم يکي از عبادات است،‌ و روح عبادت به معنى واقعي کلمه..............

4- چرا ما هنگام نبودن آب با خاک تيمم مي کنيم مگر خاک کثيف نيست؟
تيمم يك دستور شرعي است و دوفايده دارد : 
الف ـ‌ فايده اخلاقي ـ تيمم يکي از عبادات است،‌ و روح عبادت به معنى واقعي کلمه در آن منعکس مي‌باشد، زيرا انسان پيشاني خود را که شريف‌ترين عضو بدن او است با دستي که بر خاک زده، لمس مي‌کند تا فروتني و تواضع خود را در پيشگاه او آشکار سازد، يعني پيشاني من و همچنين دست‌هاي من در برابر تو تا آخرين حد، خاضع و متواضع اند. به دنبال اين کار متوجه نماز و يا ساير عباداتي که مشروط به وضو و غسل است مي‌شود، و به اين ترتيب تيمم در پرورش روح تواضع و عبوديت و شکرگزاري در بندگان اثر مي‌گذارد.
ب ـ‌ فايده بهداشتي ـ امروز ثابت شده که خاک به خاطر داشتن باکتري‌هاي فراوان مي‌تواند آلودگي‌ها را از بين ببرد ، اين باکتري‌ها که کار آنها تجزيه کردن مواد آلي و از بين بردن انواع عفونت‌ها است ، معمولاً در سطح زمين و اعماق کم که از هوا و نور آفتاب بهتر مي‌توانند استفاده کنند فراوانند، به همين دليل هنگامي که لاشه‌هاي حيوانات و يا بدن انسان پس از مردن زير خاک دفن شود و همچنين مواد آلوده گوناگوني که روي زمين‌ها مي‌باشد، در مدت نسبتاً کوتاهي تجزيه شده و بر اثر حمله باکتري‌ها کانون عفونت ازهم متلاشي مي‌گردد، مسلم است اگر اين خاصيت در خاک نبود کره زمين در مدت کوتاهي مبدل به يک کانون عفونت مي‌شد، اصولاً خاک خاصيتي شبيه مواد «آنتي‌بيوتيک» دارد و تأثير آن در کشتن ميکرب‌ها فوق‌العاده زياد است.بنابر اين خاک پاک نه تنها آلوده نيست بلکه از بين برنده آلودگي‌ها است و مي‌تواند از اين نظر تا حدودي جانشين آب شود، با اين تفاوت که آب حلاّل است، يعني ميکرب‌ها را حل کرده و با خود مي‌برد، ولي خاک ميکرب‌کش است.اما بايد توجه داشت که خاک تيمم کاملاً پاک باشد همانطور که قرآن در دستور تيمم با تعبير جالب خود مي‌گويد: ((فلم تجدوا ماء فتيمموا صعيداطيبا؛ با نبود آب (بجاي وضو وغسل)باخاك پاكي تيمم كنيد ))1قابل توجه اينکه تعبير به «صعيد» که از ماده «صعود» گرفته شده اشاره به اين است که بهتر است خاک‌هاي سطح زمين براي اين کار انتخاب شود، همان خاک‌هايي که در معرض تابش آفتاب و مملو از هوا و باکتري‌هاي ميکرب‌کش است، اگر چنين خاکي طيب و پاکيزه نيز بود، تيمم با آن اثرات فوق را دارد 0 2 
به همين خاطر نيز هنگامي كه سگ از كاسه اي بليسد ، براي پاك كردن آن و كشتن ميكروب ها در آن ، ماليدن خاك به آن لازم شده است.در عين حال ، در درون خاك آلودگي ها و ميكروب هايي وجود دارد كه در صورت وارد شدن به بدن مي تواند مضر باشد ، يعني در صورتي كه خاك خورده شود . روشن است كه خاك در هنگام تيمم خورده نمي شود و خوردن خاك در شرع اسلام حرام دانسته شده است.
1 نساء(4)آيه43 2 تفسير نمونه ج3 ص400