در مجموع، از آيات مربوط به دوزخ و نامها و اوصاف آن استفاده مي شود كه دوزخ يك كانون هولناك..........

در مجموع، از آيات مربوط به دوزخ و نامها و اوصاف آن استفاده مي شود كه دوزخ يك كانون هولناك مجازات است، آتشي سوزان آن را پر كرده و داراي درها و طبقات گوناگون است، ولي نه آتشي همچون آتش دنيا، بلكه آتشي با مشخصات زير

1ـ هيزم و آتشگيره آن سنگها و انسانها است!.



2ـ آتشي است كه از دلها سر مي زند و نخستين جرقه هايش در قلوب ظاهر مي گردد!.
3ـ آتشي است درهم شكننده و درهم كوبنده!
4ـ آتشي است داراي درك كه گنهكاران را به سوي خود فرا مي خواند!.
5ـ هنگامي كه اين آتش مستحقان خود را از دور مي بيند صداي وحشتناك و خشم آلودش كه با نفس زدنهاي شديد همراه است شنيده مي شود «اذارَاَتْهُمْ منْ مَكان بَعيد سَمعُوا لَها تَغُيّظاً وَزَفيراً» فرقان /12
6ـ آتشي است متحرك چنانكه مي فرمايد [در آن روز جهنم را حاضر مي كنند، و آن روز انسان متذكر مي شود، ولي اين تذكر براي او سودي ندارد]
«وَجييَء يَوْمَئذ بجَهَنَّمَ يَوْمَئذ يَتَذَكَّرُ الانْسانُ وَاَنَّي لَهُ الذَّكْري» فجر/239


7ـ اين آتش سوزان هم اكنون كافران را احاطه كرده، هر چند حجابها مانع از مشاهده آن است «وَ انَّ جَهَنَّمَ لَمُحيطَهٌ بالكافرينَ» توبه/49
شايد مجموع اين جهات سبب شده كه بعضي براي دوزخ تفسير روحاني كنند، و آتش آن را آتش سوزان معنوي بدانند، ولي بي شك اين تفسير با ظاهر آيات قرآن هرگز سازگار نيست وبا رواياتي كه در شرح آنها آمده نيز هماهنگي ندارد.
بنابراين بايد گفت جهنم كانون آتش سوزاني است كه با آتشهاي اين جهان بسيار متفاوت است، همان گونه كه نعمتهاي بهشتي نيز با مواهب اين دنيا بسيار تفاوت دارد.