در احاديث اسلامي به تجربه و آزمايش، كاملاً توجه شده است و اگر احاديث اسلامي به صورت............

در احاديث اسلامي به تجربه و آزمايش، كاملاً توجه شده است و اگر احاديث اسلامي به صورت موضوعي فهرست بندي مي‏شد، مي‏ديديم كه پيشوايان اسلام چقدر به تجربه اهميت داده‏اند؟
1ـ اميرمؤمنان(ع) مي‏فرمايد: «وفي التَجارب عِلم مُستأنف والاِعتبار يَقود إلي الرَشاد» (تحف العقول/96) [در آزمايش‏ها آگاهي جديد وجود دارد، عبرت از نتيجه و آزمايش، مايه رشد و هدايت است.]
2ـ باز مي‏فرمايد: «العقل عقلان: عقل الطبع و عقل التجربة و كلاهما يؤدي إلي المنفعة» (بحارالانوار 17/119) [خرد بر دو نوع است: خرد طبيعي و ذاتي، و خرد اكتسابي از طريق تجربه، و هر دو مايه نفع و سود است.]
3ـ امير مؤمنان(ع) در وصيتي كه براي فرزند عزيز خود حسن مجتبي(ع) نوشته است سازندگي تجربه را يادآور مي‏شود و مي‏فرمايد: «وَالعَقل حِفظ التَّجارب و خَير ما جَربّت ما وَعَظك» (نهج البلاغه، نامه31) [خرد در حفظ تجربه‏هاست، و بهترين آزمون آن است كه تو را پند دهد.]
4ـ باز مي‏فرمايد: «ومن التوفيق حفظ التّجربه» (نهج البلاغه، كلمات قصار/211) [يكي از وسائل موفقيت، حفظ و عمل به تجربه است.]
5ـ امام علي(ع) در نامه خود به «ابو موسي» مي‏نويسد: بدبخت كسي است كه از سود عقل و خرد، و تجربه و آزمون محروم گردد. (همان، نامه 78)
8ـ باز در نامه خود به فرزند خويش مي‏نويسد: با تمام شوق و كوشش از تجربه و آزمون آزمايشگران استقبال نما تا از رنج آزمايش بي‏نياز شوي، و از انجام مجدد آن آسوده گردي. (همان/31)
9ـ باز مي‏فرمايد: ارزش رأي هر كسي به اندازه تجربه و آزمايش اوست. (غررالحكم/224)
10ـ «الظفر بالحزم، والحزم بالتجارب» (فهرست غرر، 41).
[پيروزي با حزم و احتياط به دست مي‏آيد و آن هم با تجربه و آزمون.]
11ـ «الأُمور بالتجربة والأعمال بالخبرة»: [پيشرفت امور در گرو آزمون و ارزش عمل در پرتو امتحان است.]